Bir qalanın qərib taleyi

Adi iş günlərindən biri idi. Qəzet əməkdaşları olaraq yenə də əvvəl dünyanın, sonra ölkənin, sonra isə rayonun dünənindən, bu günündən söhbətləşir, fikir bölüşürdük. Belə söhbətlər hər birimizə komək edir ki, yazılarımızda qaldırdığımız məsələlərə obyektiv fikir bildirək, yazdıqlarımız ara qarışdırmasın, əksinə, vacib sahələrə diqqət artırılsın. Bizlər hər zaman gözdən uzaq mövzuları aramağa, diqqətdən, nəzərdən kənarda qalan məsələləri gündəmə gətirməyə, aidiyyati qurumların və ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmağa çalışmışıq. Bu dəfə də belə oldu. Rayonun tarixi abidələrindən danışırdıq. Söhbət gəldi çıxdı qədim Əskibazar ərazisində olduğu söylənilən Pəri qalasının üzərinə. Düzü, bu gün, qalaya gedib baxdıqdan sonra özümü bu günə qədər belə bir abidənin bir növ görüşünə getməməyimdən çox qınayıram. Lakin nə etmək olar, zaman keçib, çox illər əvvəl etməli olduğumu indi etməyə çalışıram. Bu qalanın tanıtılmağa, bu bölgənin ən möhtəşəm qalalarından biri kimi təqdim edilməyə nə qədər ehtiyacı var.

Təklif kimdən gəldi bilmirəm, elə həmin günki işimizi bu qalanın ziyarətinə sərf etməyi qərara aldıq. Dərhal yola çıxdıq. Qalanın yerləşdiyi yeri təqribən bilirdik. Bura şəhər mərkəzindən (mənim hesabıma görə) 15-16 kilometr aralıdadır. Muğanlı kəndinə gedən yola çıxdıq.  Hacı bulağın düz yanından sola, torpaq yola burulduq.  Bu yol bizi Çüdülübinə kəndinə aparmalı, oradan özümüzə bələdçi götürməli idik. Kəndə çatdıq, vaxtı ilə mətbəədə çalışan, bir növ keçmiş iş yoldaşımız hesab olunan Nurəddin qardaşımızı

doqqazından səslədik. O yaxın qohumunun xeyir işinə getməli olmasına baxmayaraq bizə bələdçilik etdi.

-Nə danışırsınız, bu qalanın baxımsızlığı bizim ürəyimizi ağrıdır. Toya sonra gedərəm. Bəlkə siz yazarsınız, vəziyyət dəyişər.

Qala Çüdülübinə kəndindən təqribən bir kilometr aralıda, Əsgibazar meşəsi ərazisində idi. Çöl yolu ilə gedib bələdçimizin dediyi yerdə maşınımızı saxladıq. Buradan piyada getməli idik. Çörü-çöpü kənara edərək, kolluqları yararaq irəlilədik. Getdiyimiz məsafə çox uzun olmadı. Nurəddin,-bu da qala, dedikdə başımı qaldırdım. Çünki bütün diqqətimi yola vermişdim. Qarşımda elə bir mənzərə, elə bir abidə dayanmışdı ki, bir anlıq çaşdım. Mən əslində rayonumuza xas bürcvari, çox da böyük olmayan, dağılmış bir abidə görəcəyimi təsəvvür edirdim. Lakin bu qərib meşədə, bu qərib yerdə elə bir abidəmiz var imiş ki, onun varlığından xəbərsiz olmağıma belə utandım. Bu möhtəşəm abidəmizi nə üçün axtarmırıq, nə üçün onun haqqında söhbət açmırıq, onun tanıtımı, onun tədqiqatı niyə getmir? Bir anda yüzlərlə sual beynimi didib-tökdü.

Abidənin kitabəsini axtardım. Kitabə nə gəzir, sanki abidə deyil, göbələkdi, yerdən çıxıb. Abidənin içərisinə girirəm, mənə onun memarlığı o qədər doğma gəlir ki. Özümüzə xas, ənənəvi yerli memarlıq üslubu o dəqiqə diqqəti cəlb edir. Bəs qala nə üçün Pəri qalası adlanır. Təbii ki, bu ad altında Azərbaycan ərazisində çox qalalar var. Həmkarım Məhəmməd müəllim bəzi məlumatları verir. Qala qədim Alban abidəsidir. Təbii ki, islamaqədərki inanclarımızı yerinə yetirmək üçün insanlar buraya toplaşıblar. Qalanın yerləşdiyi ərazi də qədim yaşayış məskənidir. Burada başqa abidələr də var. Ərazi bütövlükdə 15-16 əsr bundan əvvəlki dövrün canlı səlnaməsidir. O qeyd edir ki, keçən əsrin 70 –ci ilinə qədər qala öz ilkin görkəmini demək olar ki, saxlayıb. Onun divarları şəkillərlə bəzədilibmiş. Qalanın Şimal divarında Məryəm ananın iri şəkli olub. Çöx güman ki, yerli insanlar bu şəkilə görə onu Pəri qaqlası adlandırıblar. Qalanın möhtəşəm günbəzi, divarlarında səsin akustikasını almaq üçün düzəldilən bardaq oymalar həmin ilə kimi yerində qalıb. Əsrlər keçməsinə baxmayaraq zamanın gərdişi bu gözəl abidənin düzənini poza bilməmişdi.

Ötən əsrin 70 ci illərində rayonda, bəlkə qonşu rayonlarda da belə olub, “qızılaxtaranlar” peyda olur. Həmin illər mən uşaq idim, amma xatırlayıram. Söz yayılmışdı ki, qədim abidələrdə guya qızıl gizlədilib. Onsuzda sayca çox olmayan abidələrimiz, ifadəmə görə üzr istəyirəm, bu əclafların güdazına getdi. Rayon ərazisində elə bir abidə yoxdur ki, onlar tərəfindən partladılmasın. O gözəlim Pəri qalası da belə bir vandalizmin qurbanı olur. Onun günbəzi dinamitlə partladılır. Partlayışın zərbəsindən divarlardakı bütün şəkillər suvaq qarışıq tökülür. Divarlar bir çox yerdən uçur. Bu vəhşiliyə bir son qoyan olmur.

Həmin ildən 40 il keçib. Nə dəyişib. Məncə heç nə. Abidənin qorunması istiqamətində heç bir iş görülməyib. Onun divarına bir lövhə belə asılmayıb.

Bələdçimiz Nurəddin deyir ki, bu yaxınlarda uşaqlar dedilər ki, yenə meşədə qalanın yaxınlığında bir qrup gürcü məskən salıb. Cəld əraziyə gəldik. Gördük ki, 4-5 nəfərdirlər. Neçə gündür burada yerləşiblər. Əməlli başlı işlə məşğuldurlar. Biz, yerli sakinlər, onları buradan çıxardaraq uzaqlaşdırdıq...

Bəli, bu faktdır. Tarix ona sahib çıxanındır. Yenə gec deyil, mən konkret olaraq kiminsə adını çəkmirəm, bu işin məsuliyyətini kim  çəkməlidirsə işə başlamağın vaxtı çoxdan çatıb. Qərib bir meşədə, çox qərib bir şəraitdə tariximiz bizi gözləyir. Nə qədər ki, hər şey məhv olmayıb o gözəlim Pəri Qalasına sahib çıxaq.

Qaladan ayrıldığımda içimi qərib bir hiss bürüdü, elə bildim ki, doğma, əziz bir adamı meşədə kolun-kosun arasında, atılmış vəziyyətdə qoyaraq gedirəm. Çönüb arxama bir-neçə dəfə baxdım, söz verdim ki, onun yanına bir də, bir də yox, dəfələrlə qayıdacağam. Özü də tək yox...

Elmira Mehdiqızı

26 noyabr 2013-cü il

Dünya düzəlmir, baba

             Yenə dünya qarışdı. Bu dəfə Orxan Zeynalov səbəb oldu. Rusiyaya çörək pulu dalınca gedən minlərlə soydaşımızdan biri olan Orxanın da taleyinə belə qara günlər yazılıbmış. Orxanın törətdiyi iddia edilən cinayət hadisəsi, yəni Moskvanın Qərbi Biryulevo rayonunda 25 yaşlı Yeqor Şerbakovu öldürən Azərbaycan vətəndaşı, 31 yaşlı Orxan Zeynalov bütün Rusiyanı biri-birinə vurdu. Əslində, bu cinayət hadisəsi də Moskvada hər güntörədilən onlarla cinayət hadisəsindən biri idi. Nə etmək olar ki, Şimal ayısı öz məkrli niyyətini, anti Azərbaycan missiyasını gizlədə bilmədi. Hadisəyə məişət zəminində törədilən bir cinayət kimi yox, milli zəmində törədilən, cəmiyyət üçün qorxulu hadisə kimi tamamilə məkrli bir don geyindirdi. Əlindən çıxan keçmiş sovet respublikaları, bu respublikaların rusun cibinə, süfrəsinə və evinə axan sərvətləri yadına düşdükcə quduran "böyük qardaş" "kiçiklərə" zaman-zaman  öz yerini göstərməyi lazım bilir. Lakin unudur ki, sirkənin tündlüyü axırda öz qabənən çatlamasına gətirib çıxardır.

            Orxan kimdir? Cinayəti sübut olunsa adi cani. O hər halda beynəlxalq terrorist deyil, dövlət çevrilişinə də cəhd etməyib, rusiyanın dövlət sərhədlərinin dəyişdirilməsi uğrunda da mübarizə aparmayıb. Bəs nəyə görə bütün tele kanallar, mətbuat orqanları sanki sözləşiblər kimi baş verən hadisəni şouya çevirdilər. Jurnalistika bu deyil, jurnalistlik də bu deyil, bu qədər geniş auditoriyası olan informasiya kanalları kütləni milliyyətçiliyə təşviq etməməlidir. Kütləvi itaətsizliyə çağırışlar sonradan qarşısı alınmaz məcraya çevrilsə, təbii ki, bundan çoxları zərər çəkəcək.

           Nə üçün iş dalınca gedən gənclərimiz belə cinayətlərə imza atırlar? Bu sualın cavabını vermək çox çətindir. Bu gün elə bir rayon, elə bir kənd yoxdur ki, oradan azından 50-100 arasında    rusiyaya gedən miqrant olmasın. Miqrantlarımız toplum halında yaşayır və ən pisi də odur ki, dili öyrənməyə cəhd göstərmirlər. Elə insanlar var ki, on ildir Rusiyada yaşayır dili bilmir. Öz fikrini ifadə edə bilmir. Belə olan təqdirdə onlar yaşadıqları cəmiyyətə inteqrasiya edə, o cəmiyyətin mədəniyyətindən bəhrələnə, yaxşı mənada özünü inkişaf etdirə bilmirlər. Bazar psixologiyasına o qədər aludə olurlar ki, dünyada pul qazanmağın sivil yolları barədə düşünmək ağıllarına belə gəlmir. Bəlamız da elə bundadır.

            Moskvadakı Azərbaycan səfirliyinin rəsmisi öz müsahibəsində ürək ağrısı ilə qeyd edir ki, hadisələr zamanı həqiqəti yazan, bizim də mövqeyimizi ifadə edən istər rus, istərsə də digər ölkələrin nüfuzlu jurnalistini görmədik. Görməyəcəyik də. Bunu həyat təcrübəmiz göstərir. 1988-ci ildən üzü bəri rastlaşmadığımız haqsızlıq qalmadı. Kim qələm götürüb həqiqəti yazdı. Rus jurnalistlərinə dövlət səviyyəsində hər zaman şərait yaradılıb ki, gəlsinlər, hər şeyi öz gözləri ilə görsünlər və həqiqəti yazsınlar. Əslində nə baş verir. Onlar ən yaxşı halda səthi bir cızma-qara edirlər, ya da susurlar. 

            Bəs bizim rusdilli jurnalistlərimiz haradadırlar. Bu gün Bakımız da rusdillidir. Gəlin özümüz-özümüzü aldatmayaq. Yenə Bakıda Azərbaycan dilində danışanlara birtəhər baxırlar. İdarə və müəssisələrdə ünsiyyət yalnız rus dilindədir.  Mən bir Amerika könüllüsünün dediklərini misal çəkmək istəyirəm. Könüllü rayonlardan birində bir il çalışır. Dilimizi öyrənir. Şirin bir ləhcə ilə fikirlərini sadə formada ifadə edir. Bir ildən sonra onu Bakıya dəyişirlər. O internet TV-lərdən birində çalışır. Və çox təəccüblənir. Deyir ki, bu necə şəhərdir, hamı rus dilində danışır, mən indi yenidən rus dili öyrənməliyəm.

              Keçən əsrdə də dilə münasibət belə olub, indidə belədir. Ümumiyyətlə, fikir verdikdə görmək olur ki, formamız bir balaca dəyişib, mahiyyətimiz əvvəlki kimi qalır.

               Dünya dünya xalqları üçün bəlkə də dəyişir, bizim üçün dəyişmir ki, dəyişmir, baba! Yenə rusun damağında istila iştahası qalıb. Yenə millət öz dilinə xor baxır. İntiligentlik rus dilliliklə ölçülür. Yenə balalarımız Rusiyaya gedir və oradan yaxşı xəbərlər eşitmirik. Orxan isə sadəcə qatı cinayətkardır, milli təfriqəçi deyil. Bildiyim budur.

Elmira Mehdiyeva

Payızın ilıq nəfəsi

     Günəş dağların arxasından boylanır. Bu yay günəşi deyil, onun istisi insanın nəfəsini kəsmir, əksinə Günəşin iləq hərarəti sanki insanlığa yeni nəfəs verir, bizləri xoş duyğulara bürüyür. Ətrafda müdhiş bir gözəllik var. Ağacların yarpaqları min bir rəngə boyanıb. Təbiət sanki Səttar fırçasının məharəti üçün hazırlanıb.

      Çox vaxt içərisində yaşadığımız gözəllikləri belə görmürük, bunu işimizin çoxluğu ilə, vaxtımızın çatışmazlığı ilə əlaqələndiririk. Əfsus ki, bir də gözümüzü açanda qocalıqla üz-üzə qaldığımızı fərq edirik.

    Yaşamaq gözəldir, yaşamağı bacaran üçün, payız da gözəldir, onun bu əsrarəngiz gözəlliklərini görən, duyan, hiss edən və onu içinə çəkib yaşamağı bacaran üçün.

     Bir təmiz payız havasını dərindən içinizə çəkin, gözlərinizi qapayaraq səssizlik içərisində payızın nəğməsini dinləməyə çalışın. Bu nəğmənin notları xəzəlin xışıltısı, yağışın torpağı döyəcləməsi, uçub gedən durnaların uzaqlaşaraq itən qaqqıltısı, nə bilim daha nələr ola bilər. Bu nəğmə sizə ana laylası qədər şirin gələcək.

     Bir payız günündə xəzan düşmüş bağda-bağçada sakitlik içərisində gününü keçirməyə çalış. Bir payız günündə uçuşaraq tökülən, ayaqlar altında xışıldayan xəzəlli cığırla uzun bir yol get. Bir payız günündə saralmış yarpaqlarrın arasından süzülən günəş şüalarına tamaşa et, göz bəbəklərində oynaşan mozaik rənglərin yaratdığı gözəllikdən məst ol. Bir payız günündə çətirsiz yağış altında yol get. Bir payız günündə heç olmasa bircə günlük özünü problemlərdən, qayğılardan uzaq tut. Dünya, yaşamaq necə də gözəl imiş.

      Payız gözəldir!

Elmira Mehdiqızı

17 oktyabr 2013-cü il

Yaman darıxdım

Yaman darıxdım

         Çoxdan, lap çoxdandır ki, bloquma yazı yazmıram. Bu gün, elə bu an bu buzu sındırıram. Yazdıqlarımı oxuyan hər kəsi salamlayıram və deyirəm: Yeni 2013-cü iliniz mübarək. Xeyirli, uğurlu illərdən olsun. Gördünüz, heç bir "21 dekabr" bu gözəl dünyanı dağıda bilməz. Uca yaradan onu yaradanda bəndəsinə ağah etməyib ki, onun sonuna da kimseye məlum edərək qərar versin. Beləliklə, yaşamınızı davam etdirin. Həyatın xoş və sevincli anlarından daha çox ləzzət almağa çalışın.

         İlin əvvəlindən "Zaqatala" qəzetinin saytının tanıtımı üzərində bir qədər işlədik. "www.zaqatalaqezeti.com" qızetimizin saytıdır. Onun populyar olmasına çalışacağıq. Əlbəttə, bu daha çox sizlərdən, internet istifadəçilərindən asılıdır. Hamınızı bu sayta ziyaret etmeye dəvət edirəm.

        Bu il də gərgin iş ili olacaqbir. Ömür çox qısadır, yaradıcılıqla daha çox məşğul olmaq lazımdır. 

       Hələlik bu qədər. Qeydlərimi 19 yanvar 2013-cü il tarixdə Şəhidlər Xiyabanında çəkdiyim şəkillə tamamlayıram.Allah şəhidlərimizə rəhmət eləsin.

Yaman darıxdım

         Çoxdan, lap çoxdandır ki, bloquma yazı yazmıram. Bu gün, elə bu an bu buzu sındırıram. Yazdıqlarımı oxuyan hər kəsi salamlayıram və deyirəm: Yeni 2013-cü iliniz mübarək. Xeyirli, uğurlu illərdən olsun. Gördünüz, heç bir "21 dekabr" bu gözəl dünyanı dağıda bilməz. Uca yaradan onu yaradanda bəndəsinə ağah etməyib ki, onun sonuna da kimseye məlum edərək qərar versin. Beləliklə, yaşamınızı davam etdirin. Həyatın xoş və sevincli anlarından daha çox ləzzət almağa çalışın.

         İlin əvvəlindən "Zaqatala" qəzetinin saytının tanıtımı üzərində bir qədər işlədik. "www.zaqatalaqezeti.com" qızetimizin saytıdır. Onun populyar olmasına çalışacağıq. Əlbəttə, bu daha çox sizlərdən, internet istifadəçilərindən asılıdır. Hamınızı bu sayta ziyaret etmeye dəvət edirəm.

        Bu il də gərgin iş ili olacaqbir. Ömür çox qısadır, yaradıcılıqla daha çox məşğul olmaq lazımdır.
        Qeydlərimi yanvarın 19-da Şəhidlər xiyabanından çəkdiyim bir şəkillə tamamlayıram. Unutmayaq ki, 20 yanvar millətin  Qan Yaddaşıdır.